Kunst van het 'er zijn'
Heeft de tocht je dichter bij Franciscus gebracht?
Ik ben Franciscus werkelijk gaan begrijpen tijdens mijn eerste tocht met de groep; dat was de meest wezenlijke ervaring van die reis. Hoewel ik voordien al het nodige over hem wist, vond ik zijn geschriften altijd tamelijk moeilijk toegankelijk. Tijdens die tocht veranderde dat echter volledig. Er ontstond een diepe klik, een gevoel van: "Franciscus, wij verstaan elkaar." Het was een intense herkenning, alsof ik bij hem thuiskwam. Ik voelde: wat jij zegt, dat ben ik ook.
Hoe dat kwam? Voor een deel was het de fysieke ervaring. Terwijl je wandelt in het volle zonlicht, betreed je letterlijk de wereld waar hij ook heeft gelopen, langs de kluizen en door het landschap. Dat hielp enorm om die wereld binnen te stappen, maar de essentie was innerlijk: ik begon hem te begrijpen zoals vrienden elkaar begrijpen.
Op dat moment voelde ik pas echt welk een geluk ik had dat ik bij de kapucijnen terecht was gekomen. Aanvankelijk had ik voor hen gekozen omdat het praktisch goed geregeld was en ik hen het beste kende, maar nu besefte ik: ik zit hier op de juiste plek. Dit is waar mijn weg begon.
Onderweg passeer je vele franciscaanse heilige plekken, ook in Assisi. Wat doet dat met jou?
Wanneer ik bij het graf van Franciscus ben, bid ik niet om iets specifieks. Ik ben daar simpelweg aanwezig. Dat geeft een heel eigen soort rust; niet de rust van het uitrusten, maar een vredige kalmte die alles openmaakt. Het is een innerlijk stil worden, een staat van geluk waarin niets meer hoeft. Jij bent daar, ik ben hier: de pure aanwezigheid.
Op zulke plekken — Taizé is voor mij ook zo’n oord — merk ik dat er vaak iets in mij wakker wordt. Er ontstaan inzichten die ik niet zelf uitdenk, maar die helder in mij opkomen. Ik moet dan denken aan de bijbelse woorden: "Stromen van levend water zullen uit je binnenste vloeien." Het is een vorm van creatieve intuïtie die zich aandient.
Ik heb echter geleerd dat ik niet naar dat gevoel mag zoeken. Zodra ik het probeer te forceren of te herhalen, maak ik het juist onmogelijk. Het valt ook niet te combineren met ergernis over anderen of over de omstandigheden. Het heeft alles te maken met de aanvaarding van het leven, van mezelf en van mijn eigen beperktheden.
Welk verhaal van Franciscus houdt je bezig?
De laatste tijd denk ik veel aan de crisis die Franciscus zelf doormaakte. Hij lag enorm in de knoop met zijn zorgen over de ontwikkelingen binnen zijn orde. Totdat hij het besef kreeg: "Van wie is deze orde eigenlijk? Ben jij de eigenaar, of is zij van Mij?" Pas toen hij dat in een visioen kon aanvaarden en de controle losliet, kwam de vreugde in hem weer volledig tot bloei.
Franciscus heeft daar lang mee geworsteld. Juist daaraan zie je hoe hard hij heeft moeten werken om de armoede die hij altijd verdedigde, ook innerlijk waar te maken. Hij moest inzien dat hij onbewust 'eigenaar' van zijn medebroeders was gaan spelen. Dat loslaten is de kern.
Wat wens je toekomstige pelgrims toe?
Dat ze echt durven zijn en durven doorleven wat er in hen omgaat, zonder iets weg te drukken.
Mijn les daaruit is: programmeer je belevingen niet van tevoren, want het leven kan heel verrassend zijn. Laat het maar gebeuren, welke kronkelingen de weg ook neemt. Zolang je blijft zoeken naar het beste wat je in de huidige omstandigheden kunt doen, is het goed — ook al zijn de stappen die je zet soms heel onconventioneel.
Ik ben Franciscus werkelijk gaan begrijpen tijdens mijn eerste tocht met de groep; dat was de meest wezenlijke ervaring van die reis. Hoewel ik voordien al het nodige over hem wist, vond ik zijn geschriften altijd tamelijk moeilijk toegankelijk. Tijdens die tocht veranderde dat echter volledig. Er ontstond een diepe klik, een gevoel van: "Franciscus, wij verstaan elkaar." Het was een intense herkenning, alsof ik bij hem thuiskwam. Ik voelde: wat jij zegt, dat ben ik ook.
Hoe dat kwam? Voor een deel was het de fysieke ervaring. Terwijl je wandelt in het volle zonlicht, betreed je letterlijk de wereld waar hij ook heeft gelopen, langs de kluizen en door het landschap. Dat hielp enorm om die wereld binnen te stappen, maar de essentie was innerlijk: ik begon hem te begrijpen zoals vrienden elkaar begrijpen.
Op dat moment voelde ik pas echt welk een geluk ik had dat ik bij de kapucijnen terecht was gekomen. Aanvankelijk had ik voor hen gekozen omdat het praktisch goed geregeld was en ik hen het beste kende, maar nu besefte ik: ik zit hier op de juiste plek. Dit is waar mijn weg begon.
Onderweg passeer je vele franciscaanse heilige plekken, ook in Assisi. Wat doet dat met jou?
Wanneer ik bij het graf van Franciscus ben, bid ik niet om iets specifieks. Ik ben daar simpelweg aanwezig. Dat geeft een heel eigen soort rust; niet de rust van het uitrusten, maar een vredige kalmte die alles openmaakt. Het is een innerlijk stil worden, een staat van geluk waarin niets meer hoeft. Jij bent daar, ik ben hier: de pure aanwezigheid.
Op zulke plekken — Taizé is voor mij ook zo’n oord — merk ik dat er vaak iets in mij wakker wordt. Er ontstaan inzichten die ik niet zelf uitdenk, maar die helder in mij opkomen. Ik moet dan denken aan de bijbelse woorden: "Stromen van levend water zullen uit je binnenste vloeien." Het is een vorm van creatieve intuïtie die zich aandient.
Ik heb echter geleerd dat ik niet naar dat gevoel mag zoeken. Zodra ik het probeer te forceren of te herhalen, maak ik het juist onmogelijk. Het valt ook niet te combineren met ergernis over anderen of over de omstandigheden. Het heeft alles te maken met de aanvaarding van het leven, van mezelf en van mijn eigen beperktheden.
Welk verhaal van Franciscus houdt je bezig?
De laatste tijd denk ik veel aan de crisis die Franciscus zelf doormaakte. Hij lag enorm in de knoop met zijn zorgen over de ontwikkelingen binnen zijn orde. Totdat hij het besef kreeg: "Van wie is deze orde eigenlijk? Ben jij de eigenaar, of is zij van Mij?" Pas toen hij dat in een visioen kon aanvaarden en de controle losliet, kwam de vreugde in hem weer volledig tot bloei.
Franciscus heeft daar lang mee geworsteld. Juist daaraan zie je hoe hard hij heeft moeten werken om de armoede die hij altijd verdedigde, ook innerlijk waar te maken. Hij moest inzien dat hij onbewust 'eigenaar' van zijn medebroeders was gaan spelen. Dat loslaten is de kern.
Wat wens je toekomstige pelgrims toe?
Dat ze echt durven zijn en durven doorleven wat er in hen omgaat, zonder iets weg te drukken.
Mijn les daaruit is: programmeer je belevingen niet van tevoren, want het leven kan heel verrassend zijn. Laat het maar gebeuren, welke kronkelingen de weg ook neemt. Zolang je blijft zoeken naar het beste wat je in de huidige omstandigheden kunt doen, is het goed — ook al zijn de stappen die je zet soms heel onconventioneel.
