Franciscaanse digitale bezinningen

Ode aan het samen zingen!

Was zingen voor jou belangrijk op tocht?

De mens kan moeilijk buiten muziek. Zodra men ’s ochtends opstaat, is het aanzetten van de radio vaak de eerste handeling; de behoefte aan muziek is groot, veelal om de innerlijke leegte te vullen. Tijdens een tocht heb ik muziek echter nooit ervaren als een middel om die leegte op te vullen, maar veeleer als een manier om gezamenlijk ergens uitdrukking aan te geven. Wanneer men samen dezelfde melodie zingt, vormt dat een gemeenschap. Het biedt de mogelijkheid om vorm te geven aan gevoelens van vreugde, verwondering, blijdschap en dankbaarheid. Men kan dan achteraf vaststellen dat het een goede avond was die werkelijk deugd deed. Zeker wanneer men onderweg is, helpt muziek om te genieten. Het biedt de kans om innerlijke belevingen — zoals vriendschap en bewondering — naar buiten te brengen. Het is een uiterst passende vorm om als groep samen onderweg te mogen zijn.

Wat doet zingen met een groep?

Voor mij werkt zingen altijd zeer groepsvormend. Onlangs nog trachtte ik de mensen in onze kerk te motiveren om mee te zingen, in plaats van dit enkel aan het koor over te laten. Ik hield hen voor wat er in een voetbalstadion gebeurt wanneer de mensen massaal zingen. Het mooie daarvan is dat iedereen in een stadion kan zingen; daar schroomt men niet om de stem te verheffen. In de kerk hoor je echter vaak: "Ik ben al oud" of "ik heb geen stem meer". In een voetbalstadion werkt zingen juist enorm gemeenschapsvormend: het smeedt de supporters en de ploeg aaneen tot één groep. Diezelfde ervaring heb ik altijd gedeeld: wanneer men zingt — en zeker wanneer men meerstemmig zingt — wordt men een hechte eenheid. Dat heeft een ongelooflijk sterke uitwerking.

Heb je een favoriet tochtlied? 

"Van 't opgaan der zonne, totdat zij weerom nederdaalt." Inderdaad, dat vond ik een zeer passende canon voor de opening in de ochtend. De opbouw van dat lied is prachtig en het is bijzonder plezierig om te zingen. Zo waren er overigens velen, zoals "Almachtige verhevenen Heer".

Wat betekent het Zonnelied voor jou? 

Ik denk dat het feit dat Franciscus een Italiaan was, een grote rol speelde; hij mocht opgroeien in een zonovergoten land en heeft daar zeker van genoten. Vanuit zijn diepe religieuze gevoel ontdekte hij in de zon de materiële uitdrukking van God, die via de zonnestralen Zijn warmte deelt zodat alles kan groeien. Alles wat hij in de natuur zag gebeuren, werd voor hem een uiting van de enorme variëteit die in God bestaat: de dieren, de bloemen, de lucht en de regen. De gehele natuur getuigt zo van de goedheid van God, met een wonderbaarlijke en onuitputtelijke rijkdom aan kleurschakeringen en temperaturen.
Zoals Franciscus dat beleefde, kun je het Zonnelied niet louter voorlezen; je moet het zingen. Voor hem is dat de diepste menselijke uitdrukking om stem te geven aan zijn erkentelijkheid, dankbaarheid en nederigheid tegenover God. Dat alles zit voor mij verpakt in dat Zonnelied. Bij Franciscus moest die overweldigende zon en die prachtige natuur ergens een uitweg vinden. Muziek en zang zijn dan het verlengstuk van het spreken, maar op een verhoogde toon. Dat biedt een enorme meerwaarde.

Was zingen belangrijk voor Franciscus?


Franciscus kon blijkbaar goed zingen en hij leerde dit ook aan zijn broeders. Het was hun methode om het evangelie uit te dragen: geen somber lied, maar een vreugdevolle zang om God te eren en diepe religieuze gevoelens uit te drukken. Bij voorkeur deden zij dit samen als groep. Ze trokken naar de markt om daar te zingen, en pas wanneer de mensen kwamen luisteren omdat er gezongen werd, begonnen zij te spreken over Jezus en het evangelie.

Schuilt er een pelgrim diep in jou?

Dat geeft een invulling aan het leven waar ik altijd naar heb verlangd: de ruimte van het leven zoals het werkelijk is. Het leven is rijker wanneer men een referentiepunt heeft in de God die van mensen houdt en het beste met ons voorheeft.
Onlangs deed ik nog een ontdekking. Ik vroeg mij af of ik hier nu voor de rest van mijn leven zou blijven, inmiddels 88 jaar oud, tussen al deze verschillende oude mensen. Het is verleidelijk om te mopperen op deze of gene. Maar toen ik dat in mijn gebed ter sprake bracht, werd mij iets duidelijk: "Bob, jij gelooft dat God van je houdt." En dat geloof ik inderdaad. Hij heeft voor mij de beste plaats uitgekozen, en dat is hier. Want hier moet ik mij nu weliswaar terugtrekken, maar ik moet hier ook proberen om de mensen lief te hebben, hoe oud zij of ik ook zijn.
De broeders met wie ik het soms moeilijk heb, worden zo voor mij juist de kans om uit mijzelf te treden en te beminnen. Wanneer ik luister, tijd maak en oprechte interesse toon in een ander, merk ik dat het die persoon deugd doet om zijn verhaal kwijt te kunnen. Dat schenkt mij ook voldoening. Anders zou ik mezelf slechts opvreten met de vraag wat ik hier nog doe, en dat maakt triest. Maar God zegt: "Dit is jouw groeikans om volledig de mens te worden zoals Ik over jou droom." Dat is een heel ander verhaal; het geeft mij het perspectief dat ik elke dag kansen krijg om te groeien. Voor mij is een tocht daar onlosmakelijk mee verbonden: ik ben onderweg en word uitgenodigd om elke dag opnieuw op stap te gaan en niet bij de pakken neer te gaan zitten.

Volgende

www.franciscaansleven.be

Foto